ଗ୍ରାଜୁଏସନ (+୩) ପରେ B.Ed କରିବେ ନା PG (Post Graduation), ଏହାକୁ ନେଇ ଅନେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ରୁହନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ କେଉଁଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା 👉
​୧. B.Ed (Bachelor of Education)
​ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ସ୍କୁଲ୍ ଶିକ୍ଷକ ହେବା, ତେବେ B.Ed ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଭଲ ବିକଳ୍ପ।
​ସମୟ ସୀମା: ୨ ବର୍ଷ।
​କ୍ୟାରିୟର ବିକଳ୍ପ (Career Options):
​TGT (Trained Graduate Teacher): ଆପଣ ସରକାରୀ ବା ବେସରକାରୀ ହାଇସ୍କୁଲରେ (ଷଷ୍ଠରୁ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ) ଶିକ୍ଷକତା କରିପାରିବେ।
​PRT (Primary Teacher): କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇପାରନ୍ତି (ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ)।
​ପରୀକ୍ଷା: B.Ed ପରେ ଆପଣଙ୍କୁ OTET, OSSTET କିମ୍ବା CTET ଭଳି ଯୋଗ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
​ଲାଭ: ଏହା ଏକ ପ୍ରଫେସନାଲ୍ କୋର୍ସ, ଯାହା ପଢ଼ିବା ପରେ ଆପଣ ଶୀଘ୍ର ଚାକିରି ପାଇବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥାନ୍ତି।
​୨. PG (Post Graduation – MA/M.Sc/M.Com)
​ଯଦି ଆପଣ କୌଣସି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି କିମ୍ବା କଲେଜ ଅଧ୍ୟାପକ ହେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ PG କରିବା ଉଚିତ୍।
​ସମୟ ସୀମା: ୨ ବର୍ଷ।
​କ୍ୟାରିୟର ବିକଳ୍ପ (Career Options):
​Lecturer/Assistant Professor: PG ପରେ ଆପଣ NET କିମ୍ବା SLET ପରୀକ୍ଷା ଦେଇ କଲେଜରେ ଅଧ୍ୟାପକ ହୋଇପାରିବେ।
​PhD/Research: ଯଦି ଆପଣ ଗବେଷଣା କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ PG ପରେ PhD କରିପାରିବେ।
​Civil Services: UPSC କିମ୍ବା OPSC ଭଳି ପରୀକ୍ଷାରେ PG ଡିଗ୍ରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ବିଷୟ ଚୟନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
​ଲାଭ: ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣେ ବିଷୟ ବିଶେଷଜ୍ଞ (Subject Expert) ଭାବେ ଗଢ଼ିତୋଳେ।
​B.Ed ବନାମ PG: କେଉଁଟା ବାଛିବେ?
​୧. ଯଦି ଆପଣ ଶୀଘ୍ର ଚାକିରି ଚାହୁଁଛନ୍ତି:
B.Ed କରନ୍ତୁ। ଓଡ଼ିଶାରେ ସ୍କୁଲ୍ ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ B.Ed ଏକ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଯୋଗ୍ୟତା। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ୨ ବର୍ଷ ପରେ ହିଁ ଚାକିରି ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିପାରିବେ।
​୨. ଯଦି ଆପଣ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା ବା କଲେଜରେ ପଢ଼ାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି:
PG କରନ୍ତୁ। ଏହା ପରେ ଆପଣ NET ପରୀକ୍ଷା ଦେଇ ଲେକଚରର୍ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରିବେ।
​୩. ସବୁଠାରୁ ଭଲ ବିକଳ୍ପ:
ଅନେକ ପିଲା ପ୍ରଥମେ PG କରନ୍ତି ଏବଂ ପରେ B.Ed କରନ୍ତି। ଏହାର ଫାଇଦା ହେଉଛି ଆପଣ PGT (Post Graduate Teacher) ଭାବେ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ +୨ ପିଲାଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇ ପାରିବେ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଦରମା ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ରହିବ।
ଆହୁରି ଗଭୀର ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତୁ ଯେ ଏହି ଦୁଇଟି କୋର୍ସ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତରେ କିପରି ସୁଯୋଗ ଆଣିଦେବ। ମୁଁ ଏଠାରେ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରୁଛି:
​୧. ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ (Job Opportunities)
​B.Ed ପରେ:
ଓଡ଼ିଶା ସରକାରୀ ଚାକିରି: ଆପଣ High School Teacher (HST) ପରୀକ୍ଷା ଦେଇପାରିବେ।
​କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରୀ ଚାକିରି: KVS (Kendriya Vidyalaya), NVS (Navodaya Vidyalaya) ଏବଂ Army Schools ରେ ଶିକ୍ଷକ ହେବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିବ।
​ଘରୋଇ ସ୍କୁଲ: ବଡ଼ ବଡ଼ ଇଂରାଜୀ ମାଧ୍ୟମ ସ୍କୁଲରେ B.Ed ଥିଲେ ଭଲ ଦରମାରେ ଚାକିରି ମିଳେ।
​PG ପରେ:
​ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା: ଆପଣ କଲେଜରେ Lecturer (SSB Odisha) ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବେ।
​ଅଣ-ଶିକ୍ଷକତା ଚାକିରି: ଯଦି ଆପଣ କେବଳ ଶିକ୍ଷକତା ନୁହେଁ, ବରଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍, ରେଲୱେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କର୍ପୋରେଟ୍ ସେକ୍ଟରରେ କାମ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ PG ଆପଣଙ୍କୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ।
​Content Writing/Analysis: ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ଭାଷା କିମ୍ବା ବିଜ୍ଞାନରେ ଭଲ ଦକ୍ଷତା ଅଛି, ତେବେ ଆପଣ ବିଭିନ୍ନ କମ୍ପାନୀରେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଭାବେ କାମ କରିପାରିବେ।
​୨. ଦରମା ଓ ପଦୋନ୍ନତି (Salary and Promotion)
​B.Ed: ଜଣେ ହାଇସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦରମା ବହୁତ ଭଲ ଥାଏ। ଯଦି ଆପଣ କେବଳ B.Ed କରିଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣ ଜଣେ TGT (Trained Graduate Teacher) ଭାବେ ରହିବେ।
​PG: ଯଦି ଆପଣ PG କରିଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ PGT (Post Graduate Teacher) ହେବାର ରାସ୍ତା ଖୋଲିଯାଏ। PGT ଶିକ୍ଷକମାନେ +୨ ପିଲାଙ୍କୁ ପଢ଼ାନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦରମା TGT ଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଥାଏ।
​Promotion: ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରଥମେ B.Ed କରି ଶିକ୍ଷକ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ପଦୋନ୍ନତି (Promotion) ପାଇଁ ପରେ ଆପଣଙ୍କୁ PG କରିବାକୁ ହିଁ ପଡ଼ିବ। ତେଣୁ PG ଡିଗ୍ରୀ ଆପଣଙ୍କ କ୍ୟାରିୟର ଗ୍ରାଫ୍‌କୁ ଉପରକୁ ନେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
​୩. କେଉଁଟି ଅଧିକ କଷ୍ଟକର? (Difficulty Level)
​B.Ed: ଏହା ଏକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମୂଳକ କୋର୍ସ (Skill-based)। ଏଥିରେ ପାଠପଢ଼ା ଅପେକ୍ଷା “କିପରି ପଢ଼ାଇବାକୁ ହୁଏ” (Teaching Methods) ତାହା ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ। ଏଥିରେ ପ୍ରାକ୍ଟିକାଲ୍, ଆସାଇନମେଣ୍ଟ ଏବଂ ଇଣ୍ଟର୍ଣ୍ଣସିପ୍ ଅଧିକ ଥାଏ।
​PG:ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏକ ଏକାଡେମିକ କୋର୍ସ। ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜ ବିଷୟରେ (ଓଡ଼ିଆ, ଇତିହାସ, ଗଣିତ କିମ୍ବା ବିଜ୍ଞାନ) ଗଭୀର ଭାବେ ପଢ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏଥିରେ ପରୀକ୍ଷା ଓ ଥିଓରି ପଢ଼ା ଅଧିକ ଥାଏ।
​୪. ଯଦି ଦୁଇଟି ଯାକ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?
​ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଅନେକ ୟୁନିଭରସିଟି Integrated M.Ed (PG + M.Ed) କିମ୍ବା ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବେ ଡିଷ୍ଟାନ୍ସରେ ଗୋଟିଏ କୋର୍ସ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଉଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଦୁଇଟି ଯାକ ଡିଗ୍ରୀ ରେଗୁଲାର ମୋଡ୍‌ରେ ଏକାସାଙ୍ଗେ କରିବା ବେଧ ନୁହେଁ।
​
ମୋର ପରାମର୍ଶ:
ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ସମୟ ଅଛି ଏବଂ ଆପଣ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରର ଶିକ୍ଷକତା ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ PG + B.Ed ସବୁଠାରୁ ଭଲ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ରୋଜଗାର କରିବାର ଅଛି, ତେବେ B.Ed ପ୍ରଥମେ କରନ୍ତୁ।